Osobe s umanjenim psihičkim i mentalnim sposobnostima




Sadržaj:





Mentalna retardacija




definicija i klasifikacija mentalne retardacije


Mentalna retardacija nije bolest ili specifična nesposobnost već naziv za različita genetska, socijalna i medicinska stana čija je karakteristika ispodprosječno intelektualno funkcioniranje.

Neki od učestalijih naziva za isti poremećaj su oligofrenija, slaboumnost, psihička zaostalost, nedovoljna mentalna razvijenost.

Testovi kojima se utvrđuje stupanj inteligencije moraju biti prilagođeni kulturnoj sredini i napisani na jeziku koji ispitanik dobro razumije.

Mentalna retardacija se može podijeliti na slijedeće potkategorije (prema MKB-10):
Jednom postavljena dijagnoza može se promjeniti, u smislu postojanja mentalne retardacije i pripadnosti određenoj podkategoriji. Kod postvljanja dijagnoze treba voditi računa o ukupnom dojmu u snalaženju i komunikaciji, koje mentalno retardirana osoba prezentira.


vrh stranice
početna stranica


zastupljenost mentalne retardacije i poremećaji


Prema največem broju istraživanja udio mentalno retardirane populacije je ispod 1%.

Kod zastupljenosti po spolu češće se javlja kod dječaka nego kod djevojčica (vezano uz genetske anomalije na spolnim kromosomima).

Zastupljenost mentalne retardacije kod slijepih osoba iznosi 20-25%.

Problemi sa sluhom
su 3-4 puta češći kod mentalno retardiranih osoba.

Poremećaje govora ima čak 80% institucionaliziranih ispitanika.

Psihički poremečaji
4-5 puta češći nego kod neretardirane djece. Učestalost psihičkih poremečaja je u korelaciji sa težinom intelektualnog oštećenja (kod lakše retardiranih osoba psihički poremećaji su isti kao i kod neretardiranih osoba). Najčešći poremečaji su ADHD (deficit pažnje/hiperaktivni poremećaj), bipolarni poremećaj i demencija.


vrh stranice
početna stranica


uzroci mentalne retardacije


Uzroke
nastajanja mentalne retardacije možemo podijeliti na slijedeći način (MKB-10):
  • nasljednost (~5%)
  • rana oštećenja u embrionalnom razvoju (~30%)
  • trudnoća i perinatalni problemi (~10%)
  • opće zdravstveno stanje u dojeničkoj dobi (~5%)
  • utjecaj okoline (~15-20%)
  • nepoznato (~30-40%)
Čimbenici koji dijeluju na pojavu retardacije su biološki i psihoemocionalni. Biološki čimbenici predisponiraju retardirano ponašanje, ali ne definiraju funkcionalne kriterije. Psihoemocionalni čimbenici najčešće su posljedica nerazmjera između razvojnih poremečaja, psihosocijalnih struktura i očekivanja.

Uzroci prema vremenu nastanka
mentalne retardacije:
U najvećem broju slučajeva mentalne retardacije uzroci leže u multiplim čimbenicima, te ona nastaje kao rezultat interakcije geneskih čimbenika, okruženja, razvojne preosjetljivosti i trauma.


vrh stranice
početna stranica


skrb za osobe s mentalnom retardacijom


Potrebna skrb ovisi o težini mentalne retardacije.

Osobe sa teškom mentalnom retardacijom su nesposobne za samostalan život i trebaju skrb čitavog života. Osobe s umjerenom mentalnom retardacijom također trebaju trajnu pomoć, iako su neke od njih sposobne za određeno konstruktivno zanimanje i neovisnost. Osobama s lakom mentalnom retardacijom potrebna je pomoć tokom školovanja, tj. pohađaju posebne škole ili prate poseban, prilagođen program u redovnom obrazovanju. Veći dio može samostalno funkcionirati uz pomoć socijalne službe.

Briga za mentalno retardirane osobe je posebno značajna u organizacijskom smislu i predstavlja javnozdravstveni problem.

U nekim zemljama postoje centri za mentalno zdravlje osoba s mentalnom retardacijom (npr. Nizozemska), u drugima servisi za probleme mentalnog zdravlja (npr. Engleska). Uloga takvih institucija je savjetodavna i terapijska ne samo za osobe sa mentalnom retardacijom, već i sve ostale koji dolaze u kontakt s osobama s mentalnom retardacijom.

Svjetska federacija za mentalno zdravlje stimulira programe poboljšanja uvjeta života i integracije mentalno retardirane osobe u zajednicu. U izradi programa, ravnopravno, uz stručnjake i članove obitelji sudjeluju i mentalno retardirane osobe.